LENTEHISTORIE

Lente top 10 van het KNMI:

Temperatuur (°C)

Neerslag (mm)

Zon (uren)

 

warmste

Koudste

Natste

droogste

zonnigste

Somberste

 

1

10,6 (1998)

6,5 (1962)

310 (1979)

61 (1996)

651 (1990)

310 (1983)

2

10,5 (2000)

6,8 (1958)

289 (1983)

66 (1976)

617 (1976)

328 (1937)

3

10,4 (1999)

7,0 (1941)

277 (1965)

70 (1991)

590 (1942)

345 (1904)

4

10,4 (1993)

7,0 (1955)

259 (1998)

76 (1918)

590 (1921)

354 (1975)

5

10,4 (1992)

7,1 (1917)

250 (1903)

81 (1921)

582 (1948)

359 (1962)

6

10,4 (1990)

7,3 (1929)

246 (1981)

83 (1954)

582 (1943)

372 (1985)

7

10,4 (1945)

7,4 (1970)

242 (1994)

88 (1929)

581 (1982)

377 (1981)

8

10,1 (1943)

7,5 (1932)

235 (1987)

88 (1943)

570 (1993)

390 (1908)

9

9,9 (1981)

7,5 (1984)

232 (1916)

89 (1936)

567 (1909)

390 (1998)

10

9,9 (1989)

7,4 (1970)

224 (1935)

94 (1938)

561 (1949)

396 (1970)

Lentelinks:
Lente historie door meteonet
Lentevariaties door het KNMI
Lenteprofiel door het KNMI

 

HISTORISCH LENTEWEER:
Op deze pagina zullen enkele extreme weerssituaties uit het verleden nader worden bekeken. Voor de maand maart belicht ik 2 situaties. Als eerste de ijzelramp in noordoost Nederland van 1 en 2 maart 1987 . Als tweede wordt de zomerse warmte van 29 maart 1968 bekeken.

Dit jaar zal deze pagina uitgebreid worden met de volgende situaties: Voor de maand april worden 3 situaties nader bekeken: Als eerste de record koude nacht van 12 april 1986 toen het in Deelen bijna streng vroor. De tweede extreme situatie is de zware sneeuwval van 11 april 1978 toen er in west Nederland meer dan 15 centimeter viel.  

Maart 1968 bracht enkele bijzonder warme dagen en dat deed april in dat jaar ook. De maandrecords voor de Bilt in maart en april staan beiden op naam van 1968!
Voor de maand mei belicht ik twee situaties uit het bijzondere weerjaar 1979. Als eerste de winterse toestanden van 1,2 en 3 mei toen er regelmatig sneeuwbuien vielen en er ook op enkele plaatsen een sneeuwdek ontstond. Op 30 en 31 mei had vooral het midden van Nederland te maken met extreem zware onweersbuien.

 

1 EN 2 MAART 1987, EEN ZEER SPECTACULAIRE KOU INVAL:
De winter van 1987 was koud. Het dieptepunt van de winter lag in de tweede decade van januari toen het kwik op veel plaatsen niet boven de - 5 graden uitkwam. Nadat februari het wat rustiger aan had gedaan sloeg de winter begin maart in alle hevigheid toe. Boven Scandinavië lag eind februari al een hogedrukgebied dat zich 1 maart vooral hoger in de atmosfeer nog wat versterkte en uitgroeide tot een blokkade. Boven noordwest Rusland lag een koudeput die langzaam naar het zuidoosten trok. Tussen deze systemen in stroomde zeer koude lucht richting west en midden Europa:

Nederland lag in de ochtend van 1 maart nog in de zachte lucht (de maximumtemperatuur in de Bilt was 9.7 graden!), maar in de loop van de middag bereikte de voorste begrenzing van de koude lucht het noordoosten van ons land en stagneerde. Op de  satellietfoto van die dag: klik hier voor een vergroting ! is te zien dat Scandinavië zich in zijn geheel in de heldere en droge vrieslucht bevond en dat er zich op de scheidingslijn tussen de zachte en koude lucht boven Schotland een storing aan het ontwikkelen was die een dag later dwars over ons land naar het zuidoosten zou trekken:  

 

De temperatuursverschillen namen hierdoor op 2 maart nog verder toe. De Bilt had een maximumtemperatuur van 10 graden boven nul en in Eelde bleef het de gehele dag vriezen en was de maximumtemperatuur - 0.8 graden! Ook viel er vooral in het noorden van ons land veel neerslag, er viel gemiddeld in de noordelijke provincies zo'n 20 millimeter met als uitschieter de omgeving van Assen waar zo'n 35 millimeter viel. Omdat de koude laag in het noordoosten nog erg dun was viel de neerslag als ijzel. In een groot deel van de provincie Drente werden de bossen vernield doordat de bomen het grote gewicht van de ijsmassa niet konden dragen en ook veel elektriciteitsmasten begaven het. Verkeer was in het noordoosten van het land totaal onmogelijk. Op de satellietfoto van 2 maart is het lagedrukgebied dat al de ellende veroorzaakte fraai te zien: Klik hier voor een vergroting ! In de loop van de middag trok het lagedrukgebied verder naar het zuidoosten en ging de neerslag in het noorden van ons land over in ijsregen en later ook sneeuw. In het noordoosten viel boven op de centimeters dikke ijslaag nog eens 5 tot 10 centimeter sneeuw. In de rest van het land was de kouinval een stuk minder spectaculair, de temperatuur daalde wel in een korte tijd van enkele graden boven het vriespunt tot enkele graden daaronder maar met de winterse neerslag viel het mee. Op mijn eigen weerstation in Noordwijk viel ongeveer 2 centimeter sneeuw en kwam het vrijwel niet tot ijzel. Op 3 maart lag de depressie al boven de Middellandse zee en begon er bij ons een periode met zeer fraai en, voor de tijd van het jaar, zeer koud lente weer. Tot 15 maart was er veel zon, lag de maximumtemperatuur tussen de 1 en 7 graden en was er in de nacht en ochtend steeds lichte tot matige vorst. Tot slot zijn hieronder nog de weerkaart en de satellietfoto van 3 maart 1987 te zien. Op de satellietfoto is fraai het besneeuwde noordoosten van Nederland te zien:

Klik hier voor een vergroting !

 

29-3-1968: ZOMERS WARM IN ZUIDELIJK NEDERLAND:
De hoogste temperatuur die ooit in maart is waargenomen was op 29 maart 1968. In Venlo  en Gemert werd het met 25.6 graden zomers warm. De Bilt haalde de zomerse grens niet maar kwam met 23.9 toch vrij dicht in de buurt.
De gemiddelde temperatuur van die maartmaand was niet eens zo bijzonder hoog (6.0° C in de Bilt tegen normaal, volgens de toen geldende normalen, 5.0 graden). De eerste helft van de maand verliep duidelijk te koud met 7 maal lichte vorst en enkele sneeuwdagen. Vanaf de 23e werd het warmer doordat er boven midden Europa een hogedrukgebied kwam te liggen die samen met een storing ten westen van ons land zorgde voor een zuidelijke stroming waarmee zachte lucht naar onze omgeving werd getransporteerd. Op 24 maart kwam het kwik in de Bilt dan ook voor de eerste keer dat jaar boven de 20°c. Daarna zaten we tot de 28e tijdelijk in wat minder zachte lucht maar op 28 maart draaide de wind door nieuwe hogedruk boven midden Europa naar het zuidoosten:

Met de zuidoostenwind werd zeer zachte lucht aangevoerd. Op de temperatuurkaart van die dag is mooi te zien dat er duidelijk een hoeveelheid zeer zachte lucht boven noord Frankrijk aanwezig was en die was dus op weg naar onze omgeving. Voor deze temperatuur kaart en voor de kaart verder op deze pagina moet wel worden aangemerkt dat de weergegeven temperaturen enkele graden te laag zijn ten opzichte van de werkelijkheid maar ze geven wel een mooie indicatie van de uitgebreide warmte in onze omgeving:

29 Maart zou overal de warmste dag worden. Op de weerkaart van die dag is te zien dat het hogedrukgebied zich wat naar het oosten had teruggetrokken en dat de wind door een zwakke storing boven de Britse eilanden naar het zuiden was gedraaid:

Door de zuidenwind en door het feit dat de zon volop scheen kon heel Nederland genieten van het fraaie 'zomerse' weer. In delen van Limburg werd de zomerse grens doorbroken en liep het kwik op tot 25.6 graden in Gemert en Venlo. Op de onderstaande temperatuurkaart van die dag is fraai te zien dat de hoogste temperaturen van die dag in west Europa werden gemeten. Bij ons was het een stuk warmer dan in het middellandse zee gebied:

In de Bilt steeg het kwik tot 23.9 graden en die waarde staat nu nog steeds te boek als de hoogste waarde die ooit in maart is gemeten.

Na deze historische maartdag was het voorlopig even voorbij met de warmte. Op 30 maart passeerde er een koufront die de extreem zachte lucht opruimde. Er volgden 2 weken met koud weer en op 3 april viel er zelfs weer wat (natte) sneeuw in de Bilt.